Zioła w pielęgnacji włosów

3 kwietnia 2025

Piękne, błyszczące, gęste i zdrowe – któż nie marzy o takich włosach? Tak jak oczy są zwierciadłem duszy, tak włosy stanowią obraz zdrowia całego organizmu.

Te cieniutkie struktury, które są wytwarzane przez naskórek, wyrastają z mieszków włosowych – na naszej głowie mieści się ich ok. 120 tysięcy.

Substancją stanowiącą budulec włosa jest białko (keratyna) zawierające sporą ilość siarki i azotu. Co ciekawe – każdy najmniejszy włos jest połączony z włóknami nerwowymi i naczyniami krwionośnymi – a to niezwykle ważne, gdyż to, co spożywamy także karmi naszą czuprynę. O może szkodzić? Zła dieta, nieodpowiednie kosmetyki, które nakładamy na włosy, czy choroby, na jakie zapadamy.

Pamiętam jak przeraził mnie stan moich włosów w czasie zapalenia płuc… były tak  samo chore jak ja. W czasie zdrowienia, powoli przy udziale ziół i naturalnego odżywiania, obserwowałam ich dochodzenie do siebie.

Bo jeśli kiedykolwiek wypadały wam włosy, świadczy to, że szwankował cały organizm  – jest to poważny problem sugerujący kurację od zewnątrz i wewnątrz. Aby nasza fryzura prezentowała się atrakcyjnie, warto wiedzieć, że włosy potrzebują przed wszystkim składników mineralnych, jak: siarka, żelazo, krzem oraz witamin –zwłaszcza z grupy B.

  • Ich wyglądowi i kondycji szkodzą oprócz chorób, zmian hormonalnych, słońca przede wszystkim substancje syntetyczne obecne często w kosmetykach do włosów jak: SLS (Laurylosiarczan sodu) , SLES (Sodium Laureth Sulfate), Dietanoloamina (DEA), Monoetanoloamina (MEA), Triethanolmine (TEA) itp.

W ziołowej chatce i specyfiki do włosów mają swój kącik  – rośliny ze swą regenerującą siłą pomagają odnawiać skórę głowy i nasze czupryny. Na drewnianej półce pysznią się naturalne płukanki, mgiełki czy odżywki, jest mydlnica na szampon, liście brzozy i woda brzozowa, a także łopian.

Włosy dzielimy na normalne, mieszane, suche oraz przetłuszczające się – co wiąże się z ilością sebum wydzielanego przez gruczoły łojowe w skórze głowy. Gdy sprawiają nam  problemy –  z pomocą przychodzi natura – spójrzmy, ile jest roślin mogących zrewitalizować naszą fryzurę, uczynić ją zdrową i czystą (bo zioła mają także właściwości myjące).

Roślinni  ratownicy włosów

Potrzebuję wzmocnić suche włosy – więc znów wybieram się do ogrodu i na łąkę – w moim koszyku pojawią się rośliny cenne dla fryzury, lepsze i skuteczniejsze niż niejeden kosmetyk z drogerii. Idę, uważnie obserwując zieloną gęstwinę, bo nie wiem, gdzie dokładnie spotkam potrzebne rośliny – mają swe zakątki, zarośla, cieniste polany czy skraje dróg.

 

Kwiat lipy – (Flos Inflorescentia Tiliae)

Kiedy lipa w maju kwitnie, to w ulach miód zawiśnie.(przysłowie polskie)

Tak – zioła to ciekawe przykłady wielozadaniowych roślin…w mej chatce zawsze musi być np. suszona lipa – i na kaszel, i napotna, a i w pielęgnacji włosów też pomoże. Jej miłe żółtawe kwiaty pachną latem oraz miodem, a herbatka lipowa należy do najsmaczniejszych  napojów ziołowych.

Nic dziwnego, bo skład tej rośliny  jest imponujący – zawiera m.in.:

Flawonoidy, garbniki, olejek eteryczny, sole miedzi i manganu, kwasy ,śluzy i glikozydy fenolowe . (…). Zawartość olejku w kwiatach wynosi 0,02-0,1-0,38%. Olejek zawiera farnesol (farnezol), farnesyl acetate (octan farnezylu), geraniol i eugenol.

Co ciekawe, zioła do włosów stosujemy w najprostszych formach – napary, odwary czy maceraty.

A tymczasem mój koszyk dla fryzury zapełnił się roślinami – proponuję  okazały, bujny kwiat lipy na płukankę do włosów. Kilka garści tej rośliny umieszczam w litrowym słoju. Zalewam wrzącą wodą, studzę 15-20 min i stosuję do ostatniego płukania włosów w czasie  mycia – lipowy napar łagodzi podrażnienia i swędzenie skóry – jest świetnym wsparciem przy przetłuszczających się włosach. A co powiecie na pomoc lipy  dla włosów suchych?

 

Lipowe odżywienie włosów suchych

Tym razem przygotuję wywar z ziela – 2 łyżki kwiatów lipy zalewam ½ l wody i gotuję kilka minut, trzymam pod przykryciem 15 minut i odcedzam i dodaję 3-5  łyżek mleka (najlepiej wiejskiego), dobrze mieszam i wcieram w skórę głowy – czekam 20 minut i starannie spłukuję włosy. Efekt was zaskoczy…i ten lipowy zapach.

Warto także przypomnieć, że lipa w formie hydrolatu (otrzymuje się go z liści lub kwiatów metodą destylacji parą wodną. Efektem tego procesu jest płyn –  hydrolat – zawiera składniki aktywne i niewielkie ilości olejku eterycznego.) może ułatwić rozczesywanie. Wystarczy że napełnimy nim buteleczkę z atomizerem i spryskamy włosy –  to je nawilży i odżywi.

 

Pokrzywa (Urtica dioica)

Znamy, oj znamy tę skromną lokatorkę nieużytków, zarośli i starych płotów. Parzy, odstrasza – chroniąc swe wyjątkowe skarby uzdrawiające – wielokrotnie o niej wspominałam – a w kontekście włosów – trudno zapomnieć o jej cudownym działaniu na skórę głowy. Walczy np. z przykrą dolegliwością wielu osób jaką jest łupież. Pokrzywa to roślina bogata w składniki mineralne, jak wapńmagnezżelazo czy mangan, odznacza się cennymi właściwościami regeneracyjnymi i bakteriobójczymi. Stanowi  istotne źródło witamin (A, z grupy B, C, E i K), a także antyoksydantów. Nadaje włosom blask i je odżywia. Nie można też zapomnieć o krzemie! Pokrzywa podobnie jak skrzyp zawiera sporo tego pierwiastka, który jest nieodzowny w procesie powstawania keratyny – białka, będącego głównym budulcem skóry, włosów oraz paznokci.

 

Płyn przeciw łupieżowi

Łyżkę suszonej pokrzywy zalewam ½ litra wrzątku – czekam 20 minut. Po czym z tego naparu biorę 8 łyżek i mieszam z 2 łyżkami octu jabłkowego i dodaję 6 łyżek gorącej wody. Wcieram dokładnie w skórę głowy i zawijam w ręcznik. Chodzę cierpliwie w tym turbanie 2 godziny, po czym spłukuję włosy.

Cały proces powtarza się 2 razy w tygodniu aż do ustąpienia łupieżu.

Co ciekawe – inną, ważną recepturą pomagającą zwalczyć łupież jest przepis na

 

Ocet pokrzywowy

Garść świeżych albo suchych liści pokrzywy zalać litrem octu jabłkowego. Pozostawić na 2 tygodnie w ciemnym miejscu – a potem wmasować część płynu we włosy, odczekać kilka minut i spłukać.

Pokrzywa skutecznie walczy także z wypadaniem włosów, które spędza sen z powiek niejednej z nas – spróbujcie.

Korzeń pokrzywy (50g) gotuję w 1 l wody z dodatkiem ¼ l octu jabłkowego – aż pozostanie połowa objętości, przecedzony płyn codziennie wmasowuję w skórę głowy.

 

Łopian większy (Arctium lappa)

O tym jaką moc ma ta roślina przekonałam się, obserwując wysypany kamieniem podjazd obok chatki. Łopian wciska się w każdą dziurę między kamieniami – nie, nie rośnie na trawniku tak licznie – tylko tam gdzie jest trudno – wśród kamieni.

Ta silna roślina odznacza się sporą ilością składników biologicznie czynnych, takich jak fitosterole, garbniki, beta-karoten i witamina C, a także zawiera rozmaite składniki mineralne (m.in. siarka, fosfor). Łopian świetnie nadaje miękkość i blask szorstkim włosom. Cenne właściwości korzenia łopianu znano od dawna, niech świadczą o tym słowa znanego kiedyś zielarza Jana Biegańskiego, który tymi słowy opisuje oddziaływanie łopianu na włosy:

Odwar korzenia łopianowego używany jest do zmywania głowy na porost włosów. Takiż odwar używany bywa do zmywania liszajów. Przeciwko łuszczycy stosowano zewnętrznie nalewkę spirytusową z nasion łopianowych.

Tak – łopian to prawdziwy ratownik dla czupryny, zwłaszcza kiedy nieco rzednie, a wtedy proponuję:

Łopianowe mycie głowy

Do litra wrzątku wsypujemy 50 g suszonego korzenia  łopianu i gotujemy  na małym ogniu 30 minut, parząc pod przykryciem 1 godz. Potem przecedzamy. Myjemy włosy albo samym tym wywarem lub –  z dodatkiem 2 łyżek delikatnego szamponu dla dzieci – jeśli wolimy pieniący się środek.

Od wypadania włosów do łysiny już całkiem niedaleko – to największy problem, jeśli chodzi o włosy, wymaga radykalnych środków i cierpliwości. Ale nie traćmy nadziei, z pomocą przychodzi

Kalinowy balsam na… łysinę

Rośnie jedna koło mej chaty, skromnie w kącie – piękna kalina (Viburnum opulus) – krzew, który daje nam cenną korę w kwietniu, kwiaty w maju, a jesienią – owoce. W zielarstwie zawsze ceniło się  tę roślinę zawierającą wartościowe substancje aktywne, jak np.:

flawonoidy (astragalina, kwercetyna, amantaflavon, kemferol), garbniki (ok. 6-7% w korze), triterpeny, kumarynowce (skopoletyna, eskuletyna), olejek eteryczny, gorycze (viburnina), fitosterole, alkohole fenolowe, flobafeny, fenolokwasy, kwas walerianowy, pektyny, kwas mrówkowy, kwas octowy, kwas kaprylowy, viburnitol, żywice 6-6,5%.

Jak powstrzymać łysienie…być może skuteczną okaże się dawna metoda wykorzystująca korę z drzewa kaliny, którą  trzeba zebrać wczesną wiosną albo późną jesienią.

Łyżkę kory lub pociętych gałązek gotować w litrze wody, następnie w otrzymanym wywarze płukać włosy po umyciu. Czasem kuracja ta powoduje także odrastanie włosów.  Można też robić miksturę na alkoholu. Dwie czubate łyżki kory proszę zalać zwykłą wódką czystą ( ½ l) i zostawić w ciemnym miejscu na 28 dni. Po ich upływie wcierać w skórę głowy po każdym umyciu.(…)

W niektórych regionach naszego kraju stosuje się kąpiel głowy w wywarze z kory kaliny i tataraku. Opóźnia to  proces wypadania i siwienia włosów.

M.Gawęda,Medycyna ludowa.Woda żywa i martwa.Ziółka, Ciechanów 1995

 

AROMATERAPIA fryzury

Pachnące olejki eteryczne otrzymywane drogą ekstrakcji z rozmaitych ziół są wspaniałymi eliksirami także dla włosów. Jest ich sporo (lawendowy, tymiankowy, geraniowy itp.). Wśród nich króluje zwłaszcza olejek  rozmarynowy – znakomite remedium  wzmacniające bujność naszej  czupryny – odpowiednie dla każdego typu włosów. Polecam go szczególnie – pobudza je do wzrostu i wzmacnia. Spróbuj! Wcieraj 5 kropli olejku eterycznego z rozmarynu rozpuszczonego w łyżce oleju jojoba bądź migdałowego. Pomaga nawet przy wypadaniu włosów czy w przypadku łupieżu (wtedy dodaj jeszcze 5 kropli olejku z drzewa herbacianego).

Szampon w roślinie czyli mydlnica lekarska (Saponaria officinalis)

Jej piękne białe kwiatki zdobią przydrożne rowy, łąki Już Marcin z Urzędowa pisał o niej, że pieni się jak mydło. W dawnych czasach stosowano ją jako…odtrutkę na ukąszenia węży. Ziele mydlnicy lekarskiej zawiera m.in.: sporo soli mineralnych (miedź, mangan,cynk żelazo), glikozydów, węglowodanów oraz saponiny trójterpenowe (w korzeniu do 10%, w zielu do 5%). Stosujemy ją w lecznictwie, a także jako kosmetyk i detergent.

Może skusicie się na…

Szampon z korzeni mydlnicy

2 łyżki suszonych korzeni mydlnicy zalewam szklanką wrzątku i gotuję na małym ogniu kilka minut, studzę, odcedzam i dodaję łyżkę soku cytryny, po czym dokładnie myję włosy.

Zdrowa, lśniąca fryzura nie wymaga drogich zakupów – spacer na łąkę czy do spiżarni zapewni kosmetyk, który sprawi, że wasze włosy będą pachnieć jak wiosenna łąka.

 Tekst: Małgorzata Piera 

www.tworczaakademiakobiet.pl

Fot. Pixabay

Przeczytaj również: Skóra jak aksamit dzięki maseczkom i olejkom

Ziołowa kosmetyczka kobiety dojrzałej