Mięty urok osobisty
30 czerwca 2025
Choć miętowe zauroczenie najczęściej występuje latem, kiedy w lekkich wakacyjnych daniach lub napojach najłatwiej docenić przyjemny aromat i orzeźwiające właściwości tej rośliny, korzyści z jej cennych liści możemy mieć cały rok. Zdrowotne, kulinarne i dekoracyjne!
Pochodzenie mięty
Mięta pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego i wschodniej Azji; dziś powszechnie uprawiana jest w wielu krajach na świecie. Ta bylina z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) powstała z krzyżówki mięty zielonej z miętą wodną. Roślina osiąga wysokość 30‒90 cm i wytwarza podziemne kłącza, z rozłogami nadziemnymi oraz podziemnymi.
Mięta jako surowiec leczniczy
Surowiec leczniczy i przyprawowy stanowią przede wszystkim podłużne, ciemnozielone, ząbkowane liście, które należy zrywać, zanim mięta zakwitnie. Najkorzystniejszy termin zbioru to lipiec. Rośliny ścina się na wysokości 5-8 cm nad powierzchnią ziemi i suszy w temperaturze 35-400C.
Historia i mity związane z miętą
Mimo że pierwsze uprawy mięty pieprzowej pojawiły się dopiero pod koniec XVII stulecia w Anglii, rośliny z rodzaju mięta należą do najstarszych na świecie. Mogą o tym świadczyć wykopaliska oraz zapisy w starych papirusach. W starożytnym Egipcie mięta była używana do balsamowania zwłok.
W greckiej mitologii Menthe była kochanką boga podziemi, Hadesa. Zazdrosna Persefona do tego stopnia uprzykrzała życie pięknej nimfie, że Hades musiał interweniować. Ukrył więc kochankę, zamieniając ją w roślinę o intensywnym, świeżym zapachu.
Starożytni Grecy nacierali liśćmi mięty stoły przed pojawieniem się gości, wykorzystywali również lecznicze właściwości ziela. Rzymianie przypisywali mięcie działanie rozjaśniające umysł (rzymska bogini uosabiająca rozum nazywała się Mente), a ówcześni filozofowie nosili na głowach wianki ze świeżych gałązek rośliny.
Z kolei biblijna Ewangelia wg św. Mateusza głosi:
„Biada wam, uczeni w Piśmie i faryzeusze, obłudnicy! Bo dajecie dziesięcinę z mięty, kopru i kminku, lecz pomijacie to, co ważniejsze jest w Prawie: sprawiedliwość, miłosierdzie i wiarę.”
Mięta i nauka
Pierwsze wzmianki naukowe pojawiły się za sprawą angielskiego biologa Johna Raya, który w 1696 r. pisał, że w uprawie mięty zielonej Ealesa znalazł jedną „nieco odmienną roślinę”. W 1704 r. nazywał ją „peppermint”, a już po kilkudziesięciu latach ów gatunek był coraz powszechniej uprawiany, przede wszystkim ze względu na intensywny aromat liści.
Składniki mięty
Najważniejszymi składnikami mięty pieprzowej są: olejek lotny (złożony z mentolu, mentonu, tymolu i innych substancji), garbniki, gorycze, kwasy organiczne, witaminy i flawonoidy. Stosowana w ziołolecznictwie ma właściwości rozkurczowe, żółciopędne i poprawiające trawienie. Często wykorzystywana jest w celach inhalacyjnych. Aromat i sok z mięty służą do produkcji past do zębów i płynów do płukania jamy ustnej oraz gum do żucia.
Zastosowanie mięty
Napary można stosować w nieprawidłowym wydzielaniu żółci, w kamicy żółciowej, wzdęciach, kolce jelitowej, a także w zaburzeniach przewodu pokarmowego i nerwowego.
Mięty w kuchni najczęściej używa się w postaci świeżych listków, ze względu na walory smakowe i dekoracyjne oraz intensywny, orzeźwiający aromat rośliny. Suszone ziele może wchodzić w skład mieszanek przyprawowych (zioła prowansalskie) lub herbat. Mięta wzbogaca smak zup warzywnych (z groszku, pomidorów, cukinii), pieczonych ryb, kurczaka, zapiekanek, potraw z ziemniaków, surówek oraz dań z mielonego mięsa, jagnięciny i baraniny. Dodaje się ją do sałatek, twarogów i sosów jogurtowych.
Olejku miętowego używa się do produkcji napojów, wódek i likierów. Mięta jest ponadto przyprawą doskonałą do deserów, szczególnie tych na bazie czekolady, a także świeżych owoców (truskawek, malin, jabłek), lodów, koktajli i orzeźwiających napojów.
Z czym łączyć królową letniej kuchni? Dobrym towarzystwem będą np. kmin rzymski, chili, oragano, majeranek, rozmaryn, tymianek albo szałwia.
Przepisy z użyciem mięty
Kebab z miętowym sosem
Składniki:
50 dag mielonej jagnięciny lub wołowiny
1 cebula
3 ząbki czosnku
½ łyżeczki chili w proszku
1 łyżeczka tymianku
½ łyżeczki kminu rzymskiego
½ łyżeczki zmielonej kolendry
1-2 marynowane papryczki chili
sól
2 łyżki oliwy
Sos
1 szklanka gęstego jogurtu naturalnego
garść posiekanych liści mięty
łyżka posiekanej kolendry
łyżka soku z limonki
szczypta chili
sól
Przygotowanie:
Składniki sosu dokładnie wymieszać i wstawić do lodówki. Mięso umyć, pozbawić ścięgien, osuszyć i posiekać lub zemleć w maszynce o grubych oczkach. Wymieszać dokładnie z solą, przeciśniętym przez praskę czosnkiem, przyprawami i posiekanymi papryczkami oraz cebulą. Masę schłodzić i formować na szpadkach podłużne szaszłyki. Natrzeć je oliwą i grillować po ok.10-15 min z obu stron lub upiec w piekarniku. Podawać z pieczywem i sosem miętowym, np. z dodatkiem grillowanych warzyw: papryki, pomidorów i cebuli.
Lemoniada miętowa
Składniki:
2 garście listków mięty
1 l wody
2 limonki
2 łyżki miodu
Przygotowanie:
Wodę zagotować, przelać do dzbanka, włożyć liście mięty, przykryć i odstawić, do momentu kiedy woda przestygnie. Do ciepłej, ale nie gorącej dodać miód i mieszać, aż się rozpuści.
Limonki umyć, wycisnąć sok i dodać do dzbanka z napojem. Wymieszać i wstawić do lodówki. Podawać z kostkami lodu i plasterkami cytrusów.
Tekst: Beata Woźniak
fot. Pixabay
Przeczytaj również: Lubczyk – nie tylko rosołowe ziele
