Trybula – słodycz i delikatność

W naturze trybula występuje głównie w regionach o klimacie umiarkowanym, w południowej i środkowej części Europy. W odpowiednich warunkach można ją również uprawiać w ogrodzie, a nawet w doniczce na balkonie. Zyska na tym na pewno nasza kuchnia – trybula to niepowtarzalny, lekko anyżowy aromat, świeży smak i bardzo dekoracyjne liście.

Trybula ogrodowa jest rośliną jednoroczną z rodziny selerowatych (Apiaceae) dorastającą do wysokości ok.30- 60 cm. Łodygi są cienkie, rozgałęzione, żebrowane i puste w środku, liście podobne do paproci, pierzaste i delikatne, a kwiaty drobne, białe, zebrane w baldachy. Roślina kwitnie od maja do czerwca. Surowcem leczniczym i przyprawowym są liście, kwiaty oraz korzenie trybuli. Liście obrywa się, kiedy roślina osiąga wysokość ok. 15-25 cm, przed kwitnieniem. Nie nadają się one do suszenia, gdyż tracą smak i aromat, ale można je przechowywać np. jako marynaty w oleju i occie.

Wieczna młodość i nowe życie

Ludzie wykorzystywali trybulę od przeszło 2 tys. lat. Mimo że pochodzi z Europy Wschodniej, dzięki rzymskim podbojom rozprzestrzeniła się na pozostałe obszary kontynentu. Już Pliniusz Starszy zalecał stosowanie tej rośliny na dolegliwości żołądkowe, a mieszkanki starożytnych Grecji i Rzymu sporządzały z trybuli odmładzający tonik, podobno stosowany przez Liwię, żonę Oktawiana Augusta.

Zgodnie ze średniowiecznymi wierzeniami ludowymi ziele miało moc przywracającą starszym osobom młody wygląd i witalność. Ze względu na smak i aromat trybulę porównywano także do mirry złożonej w darze przez trzech mędrców nowo narodzonemu Jezusowi. W niektórych krajach (np. w Niemczech) w Wielki Czwartek tradycyjnie spożywa się zupę z trybuli, symbolizującej, podobnie jak rzeżucha, odradzające się życie.

Skąd ta moc?

Trybula zwiera olejek eteryczny (m.in. izoanetol o anyżkowym zapachu, anetol), glikozydy i gorycze, witaminę C, beta-karoten, żelazo, magnez oraz mangan. Liście wydzielają delikatny, anyżowy aromat, przypominający też trochę mieszankę kminku i pietruszki. Smak ziela jest słodki, z nutą goryczki.

Trybula znana była szczególnie dzięki właściwościom kosmetycznym ‒ stosowana na skórę w postaci naparów lub maseczek oczyszczała cerę i wygładzała ją. Za pomocą wyciągów z ziela leczono wypryski i inne problemy skórne. Liście były stosowane wewnętrznie jako środek regulujący trawienie i przyswajanie pokarmów, wykazujący także działanie oczyszczające organizm i moczopędne. Trybulę łatwo pomylić z trującym pietrasznikiem, dlatego nie powinno zbierać się rośliny dziko rosnącej. Bardzo podobna do odmiany ogrodowej jest też trybula leśna, która jednak nie ma podobnych walorów smakowych i nie nadaje się do przyprawiania potraw.

Udane kompozycje

Trybula jest popularną przyprawą szczególnie w kuchniach niemieckiej, holenderskiej, francuskiej i angielskiej. Liście rośliny dodaje się pod koniec przygotowywania potraw, tuż przed ich podaniem, gdyż szybko tracą aromat. Często używa się świeżych listków razem z natką pietruszki, estragonem i szczypiorkiem.

Można taką mieszanką przyprawiać omlety, jajecznice, sałatki jarzynowe i ziemniaczane, kanapki, twarożki, sosy beszamelowy i  śmietanowy, zupy, gotowane warzywa, duszone mięsa i smażone ryby. Trybula doskonale pasuje do masła, past kanapkowych, farszów i sosów ziołowych. Korzenie rośliny podaje się gotowane jak jarzyna. Mieszanki z innymi przyprawami? Najczęściej są to kompozycje z bazylią, liśćmi kolendry, lubczykiem, czosnkiem, cebulą, natką pietruszki, estragonem albo szczypiorkiem.

ZUPA Z TRYBULI

Składniki:

1 l wywaru warzywnego

1 pęczek trybuli

¾ szklanki kwaśnej śmietany

2 łyżki mąki pszennej

3 ½ łyżki masła

2 ząbki czosnku

2 kromki chleba tostowego

sól, pieprz

Przygotowanie:

3 łyżki masła roztopić, zasmażyć mąkę, rozprowadzić wywarem. Gotować kilka minut. Zioła opłukać, posiekać, dodać do zupy. Wlać śmietanę, przyprawić solą i pieprzem, zmiksować. Pozostałe masło utrzeć z przeciśniętym przez praskę czosnkiem, posmarować kromki chleba, podpiec lub podsmażyć na rumiano. Pokroić na niewielkie kwadraty. Zupę podawać z grzankami.

KOTLETY Z KASZY GRYCZANEJ

Składniki:

1 szklanka kaszy gryczanej

1 łyżka masła

25 dag tłustego twarogu

2 jajka

sól, pieprz

2 łyżki posiekanej trybuli

1 łyżka posiekanej natki pietruszki

1 szklanka otrębów żytnich

olej do smażenia

Przygotowanie:

Kaszę ugotować, starannie osączyć, dodać masło i sól, wystudzić. Ser rozgnieść widelcem, połączyć z kaszą, dodać jajka, połowę otrębów, natkę pietruszki, trybulę, odrobinę soli i sporą ilość świeżo zmielonego pieprzu. Dokładnie wymieszać. Formować niewielkie kotleciki, obtaczać w pozostałych otrębach i smażyć na rumiano z obu stron na rozgrzanym oleju. Podawać z gotowanymi warzywami lub z sosem grzybowym.

Tekst: Beata Woźniak

fot. Pixabay

Przeczytaj również: Lubczyk – nie tylko rosołowe ziele

Zimowa odsłona kawy